LAN và THƠ

Bùi Xuân Phượng

Phân họ Lan hài (sưu tập bổ xung)

Ngay vào phần đầu họ Phong lan, sau Phân họ Giả lan 03 Bài, là Phân họ Lan hài, tôi đã sưu tập chi Paphiopedilum, 22 Bài (những cây Lan hài Việt Nam), sau đó dựa vào tài liệu của bác Phạm Tiến Khoa, vươn ra hệ sinh thái toàn cầu, sưu tập Bổ xung 19 loài, từ B.1.027 - B.1.045 (Số TT riêng Lan), (B.1.232 - B.1.250 theo số TT Hoa gieo tứ tuyệt). Tổng cộng chi Lan Hài Paphiopedilum đã sưu tập 41 loài.

Sau gần 08 năm đam mê sưu tập, tôi đã thu được nhiều kiến thức và kinh nghiệm, nhận thấy Phân họ này bao gồm nhiều loài hoa đẹp, lạ, nên tôi sưu tập lại cả Phân họ này, bao gồm các chi : Cypripedium, Mexipedium, Paphiopedilum, Phragmipedium, Selenipedium và có lẽ cả Phragmipaphium. Các loài lan trong phân họ này có đặc trưng là có các khoang túi (các cánh môi hay cánh giữa biến đổi) của hoa hình hài (giày nữ thời phong kiến) – các khoang túi này bẫy côn trùng vì thế chúng buộc phải vượt qua nhị lép, mà phía sau đó chúng thu thập hay tích tụ khối phấn, bằng cách đó thụ phấn cho hoa.

Hoa thì đầy rẫy trên mạng, khi người ta không giữ bản quyền, cho phép tôi được mang về trang riêng, thêm vài câu thơ mộc thành cái của riêng tôi. Tuy nhiên, đã làm 1.481 bài tứ tuyệt về hoa thì tránh sao khỏi nhàm chán. Tôi đã có Bộ sưu tập về cây cỏ với trên 2.400 loài, Bộ sưu tập Lan rừng VN với trên 1.100 loài. Trang “Hoa gieo tứ tuyệt” này có nét riêng, phần thơ chuyên về Tứ tuyệt và phải bảo đảm tối thiểu về chất lượng thơ Đường luật.
Tôi sưu tập mục đích chính là tạo cho mình một niềm vui để sống những năm tháng cuối đời, được nhiều người yêu mến đọc, đó là điều hạnh phúc, tôi thành thật tri ân. Nếu có bài thơ nào dở cũng mong bạn đọc cảm thông nhận lấy phần HOA mà chấm chước cho phần THƠ.
Chừng nào còn thơ thì còn Sưu tập, hết thơ thì Sưu tập cũng hết.
Ở Blog “Lan và thơ”, tôi đánh số thứ tự theo riêng Lan (STT “Hoa gieo tứ tuyệt” trừ đi 205 bài ở pần đầu không phải Lan). Sau khi kết thúc Họ Phong lan, Blog “Lan và thơ” sẽ dừng, chuyển sang Blog tổng hợp sau khi kết thúc Bộ Sưu tập côn trùng.
BXP 30.10.2018

Bùi Xuân Phượng

B.1276- MỘC TIỀN TO

Em, Mộc tiên to, cánh chụm bầu
Mang màu vàng tái ủ tình sâu
Quanh năm hoa quả … nào ai biết
“Từ mẫu lương y” rất nhiệm màu.

BXP 23.10.2018

326- Chi Dischidia
1.481- Mộc tiên to - Dischidia major

Mô tả :Dây leo phụ sinh, mủ trắng, thân không lông, mịn đỏ và trăng trắng lúc khô. Lá đơn, mọc đối, có 2 dạng; Lá thường có phiến bầu dục, chóp nhọn, mập, dai, có lông mịn ở mặt trên; lá hình bầu, dài 5 - 7cm, có cạnh và miệng nhỏ ở gần cuống, mặt ngoài có tầng cutin dày, mặt trong có rễ.
Hoa vàng tái, họp thành tán ít hoa ở nách, tràng hình bầu. Quả đại, dài 5 - 8cm, không lông; hạt nhỏ có lông mào dài 2,5cm.
Phân bố : Loài của Ấn Độ, Việt Nam, Malaixia, Inđônêxia. Ở nước ta có gặp ở rừng miền Nam.
Sinh thái : Thường thấy ở rừng thưa bình và trung nguyên từ vùng thấp tới độ cao 100m. Ra hoa quả quanh năm
Công dụng : Ở Ấn Độ, cũng như ở Malaixia, rễ lấy trong các lá hình bầu dùng phối hợp với lá trầu không làm thuốc trị ho; các thân bò cũng được dùng thay thế cho rễ. Ở nước ta, đồng bào ở Cà Mau dùng lá hình bầu làm thuốc trị rắn hổ cắn.

Nguồn : Wikipedia & Internet

Bùi Xuân Phượng

B.1275- LAN TÚI CHÙY THÌA

Chùy thìa lan túi dáng tươi xinh
Sắc nắng vàng tươi đắm đuối tình
Đốm lớn màu nâu e ấp đợi
Nồng nàn âu yếm tặng riêng anh.

BXP 22.10.2018

325- Chi Robiquetia
1.480- Lan túi chùy thìa - Robiquetia spatulata

Mô tả :Lan sống phụ sinh, rộng hai hàng, thân dài 30cm, thường dài 18cm, rộng 4cm. Lá có chiều rộng trên 2, 5cm. Cụm hoa thường không phân nhánh, hoa màu vàng tươi có các đốm nâu lớn, cựa màu trắng nhạt. Lan túi chùy thìa.
Phân bố : Cây mọc từ Bắc vào Nam (Côn Đảo, Phú Quốc), và phân bố ở Lào, Ấn Độ, Malaysia, Mianma, Thái Lan, Trung Quốc, Indonesia.

Nguồn : Wikipedia & Internet

Bùi Xuân Phượng

B.1274- LAN TÚI TRÒN NÚI

Môi thùy dạng túi, cuộn vào trong
Đài cánh tươi xinh ửng sắc hồng
Cựa trắng, dày, dài ai biết nhỉ?
Khối tình bốn biển đã khai thông.

BXP 22.10.2018

324- Chi Cleisocentron
1.479- Lan túi tròn núi - Cleisocentron klossi

Mô tả :Lan sống phụ sinh, dài 20cm, thân tròn. Lá hình dải hẹp dài 8 - 10cm, có 2 thùy không đều ở đỉnh. Cụm hoa bông ở nách lá dài bằng nửa lá. Hoa nhiều, màu hồng. Cánh đài lưng trái xoan tù, cánh đài bên gần vuông, cánh tràng trái xoan rộng, tròn. Cánh môi dạng túi, có thùy bên cuộn vào trong, cựa màu trắng, dày, dài.
Phân bố : Loài đặc hữu của Việt Nam, mọc ở vùng núi Nam trung bộ. (Lang biang, Bidoup, Lạc Dương)

Nguồn : Wikipedia & Internet

Bùi Xuân Phượng

B.1273- LAN TÚI LƯỠI THÁI

Một túi xanh vàng rất đẹp xinh
Tràng cam đốm tía chứa chan tình
Đồng Nai-Đà Lạt lưu ân nghĩa
Dâng tặng cho đời một sức sinh.

BXP 22.10.2018

1.478- Lan túi lưỡi Thái - Micropera thailandica

Mô tả :Lan sống phụ sinh, thân dài. Leo cao do nhiều rễ. Lá dày thuôn hẹp, dài 10cm, rộng 1 - 1,2cm, đỉnh có 2 thùy không đều. Cụm hoa chùm cong. Hoa nhỏ màu cam xám, gốc có đốm tía. Cánh môi mọc ngược so với các loài lan khác.
Phân bố : Cây mọc ở Đà Lạt (Lâm Đồng), Đồng Nai (núi Chứa Chan) và phân bố ở Thái Lan.

Nguồn : Wikipedia & Internet

Bùi Xuân Phượng

B.1272- LAN TÚI LƯỠI TÁI
Hoa cụm chùm đơn uốn thả thòng
Phương Nam đất Việt ủ chờ mong
Cánh vàng môi trắng du hồn mộng
Khao khát tình anh phút ấm nồng.

BXP 22.10.2018

323- Chi Micropedia
1.477- Lan túi lưỡi tái - Micropedia pallida

Mô tả :Lan sống phụ sinh, thân mảnh, nhiều rễ đối diện lá. Lá thuôn hẹp, dài 10cm, rộng 1cm, dày, đỉnh chia 2 thùy không đều. Cụm hoa chùm đơn, dài 8 - 12cm uốn cong xuống. Hoa nhỏ màu vàng tươi.
Phân bố : Cây mọc ở các tỉnh phía nam: Đồng Nai, Phước Bình, Quy Nhơn và phân bố ở Lào, Campuchia, Ấn Độ, Mianma, Thái Lan, Malaysia. Indonesia.

Nguồn : Wikipedia & Internet